İçeriğe geç
Salı, 17 Kasım 2026 · Lise ve üniversite için bilim, teknoloji ve gelecek
Bilim

Bilim insanları uyardı: Yaşlanmada şans faktörü etkili olabilir

Yeni araştırmaya göre yaşlanma süreci yalnızca genler ve yaşam tarzıyla değil, moleküler düzeydeki rastgele olaylarla da şekilleniyor.

Gençbilim1 dk okuma

Bilim insanları uyardı: Yaşlanmada şans faktörü etkili olabilir

Yaşlanmayı sadece genler değil, 'biyolojik zarlar' da belirliyor

ABD’deki USC Leonard Davis Gerontoloji Okulu öncülüğünde yürütülen yeni bir bilimsel inceleme, yaşlanma sürecine dair ezber bozan sonuçlar ortaya koydu. GeroScience dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, yaşlanma yalnızca genetik ve çevresel faktörlerle değil, aynı zamanda vücut içinde meydana gelen rastgele biyolojik olaylarla da şekilleniyor.

Araştırmacılar, bu öngörülemeyen biyolojik olaylar bütününü tanımlamak için "stokastom" adını verdikleri yeni bir kavram geliştirdi.

Aynı genler, aynı ortam, farklı yaşlanma

USC Gerontoloji Bölümü'nden yardımcı doçent Ryo Sanabria ve ekibi, genetik olarak özdeş ve aynı koşullarda yetiştirilen C. elegans adlı küçük solucanlar üzerinde deneyler yaptı. Bu solucanlar aynı genetik koda sahip olmalarına ve tamamen kontrol altındaki çevresel koşullarda yetiştirilmelerine rağmen, bazıları uzun ve sağlıklı yaşarken bazıları hızla yaşlandı.

Araştırmanın başyazarı doktora öğrencisi Adam Hruby, bu farkların büyük ölçüde moleküler ve hücresel düzeydeki rastgele süreçlerden kaynaklandığını belirtti. Protein katlanması, gen ifadesi, hücre davranışı gibi süreçlerdeki küçük tesadüflerin bile, yaşam süresi ve yaşlanma biçimi üzerinde büyük etkiler yaratabileceği ortaya kondu.

“Stokastom” nedir?

Bilim insanlarının "stokastom" adını verdiği bu yapı, organizmanın içinde zamanla biriken rastgele biyolojik olayların bütünü olarak tanımlanıyor. Bu olaylar; proteinlerin yanlış katlanması, hücre bölünmesindeki minik sapmalar, hatta stres yanıtlarında bile ortaya çıkabiliyor.

Sanabria, "Genetik olarak aynı ve aynı çevrede büyüyen iki birey arasında bile %15-20 oranında yaşam süresi farkı olabiliyor. Bu farkın açıklaması stokastik biyoloji olabilir," ifadelerini kullandı.

Yaşlanma ve hastalıklar yeniden tanımlanabilir

Stokastik etkiler, yalnızca yaşlanma sürecini değil, aynı zamanda Alzheimer, Parkinson gibi yaşa bağlı hastalıkların gelişimini de etkileyebilir. Araştırmacılara göre, doktorlar bir gün bireylerin biyolojik rastgelelik düzeyini ölçerek, daha doğru risk analizleri ve kişiselleştirilmiş tedaviler geliştirebilir.

 

Sanabria, “Biyoloji göründüğünden çok daha kaotik. Bu rastgelelik, yaşlanma sürecimizin en göz ardı edilen belirleyicisi olabilir” diyerek çalışmanın önemine dikkat çekti.

gero.usc.edu/

İlgili haberler

Tümü