Gizli eş yıldız, dev yıldızın patlamalarını tetikliyor
Chandra’nın X-ışını gözlemleri, yaklaşık 30 milyon ışık yılı uzaktaki AT 2016blu yıldızının düzenli parlama döngüsüne olası bir açıklama getirdi.

AT 2016blu, NGC 4559 adlı sarmal gökadada bulunan, Güneş’in en az 33 katı kütleye sahip kararsız bir yıldız. Gökbilimciler, 2012 ile 2026 yılları arasında yıldızın yaklaşık her 113 günde bir belirgin biçimde parladığını kaydetti. Bu parlamalar süpernova patlamasına benziyor, ancak yıldız her seferinde varlığını sürdürüyor.
Araştırmacılara göre yıldızın çevresinde, bir nötron yıldızı ya da yıldız kütleli bir kara delik olabilecek yoğun bir eşlikçi bulunuyor. İkili sistem birbirine yaklaştığında eşlikçi, yıldızdan gaz çekiyor. Gaz, eşlikçinin çevresinde çok yüksek sıcaklıklara ulaşıp güçlü X-ışınları yayıyor. Çevredeki gaz da ısınarak görünür ışıkta parlıyor.
Mart 2026’daki Chandra gözlemlerinde sistemin X-ışını parlaklığı, 2001–2002 verilerine kıyasla en az 100 kat yüksekti. Gözlem, yıldızın parlama dönemine denk gelecek şekilde planlandı.
Eşlikçinin kara delik mi yoksa nötron yıldızı mı olduğu henüz belirlenmedi. Bulgular tekrar eden parlamaları açıklayan güçlü bir senaryo sunuyor; eşlikçinin türünü belirlemek için ek gözlemler gerekiyor.
AT 2016blu, “süpernova taklitçisi” olarak anılıyor. Olağanüstü parlak patlamalar gösterse de bu olaylarda parçalanmıyor. Bu sistemin incelenmesi, süpernova öncesinde değişen dev yıldızların davranışını ve bazı parlak X-ışını kaynaklarının nasıl oluştuğunu anlamaya yardımcı olabilir.


