İsrail’in arazi tescili, Filistinlilerin sistematik bir şekilde mülksüzleştirilmesini sağlıyor.
İsrail Batı Şeria’da arazi tescilini yeniden başlattı. 1967’den bu yana ilk kez başlatılan süreç, insan hakları gruplarının ilhak ve mülksüzleştirme uyarılarıyla gündemde.

İsrail hükümeti, işgal altındaki Batı Şeria’da 1967’den bu yana ilk kez arazi kayıt sürecini yeniden başlattı. Karar, Pazar günü Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Adalet Bakanı Yariv Levin ve Savunma Bakanı Israel Katz tarafından sunulan önerinin onaylanmasının ardından yürürlüğe girdi. İsrailli insan hakları grupları ise adımın Filistinlilerin mülksüzleştirilmesini kolaylaştırabileceği uyarısında bulundu.
İnsan hakları gruplarından ilhak uyarısı
İsrail merkezli planlama ve konut hakları örgütü Bimkom, arazi kayıt sürecinin Filistin topraklarının “sistematik şekilde gaspını” kurumsallaştırabileceğini belirtti. Açıklamada, askeri emirlerle el koyma faaliyetlerinin arttığı ve 2025’te rekor seviyelere ulaştığı ifade edildi.
Bimkom Araştırma Direktörü Michal Braier, arazi mülkiyetinin önemli bir bölümünün resmi olarak kayıt altına alınmadığını, bu nedenle çok sayıda Filistinlinin mülkiyetini kanıtlamakta zorlanabileceğini söyledi. Batı Şeria’da İngiliz Mandası ve 1949–1967 Ürdün yönetimi döneminde yapılan kayıtların toplam alanın yaklaşık yüzde 30’unu kapsadığı, kalan yaklaşık yüzde 70’lik bölümün ise kayıtsız olduğu belirtildi.
Yasal eşik ve belge sorunu
Braier, mülkiyet ispatı için aranan yasal eşiğin yüksek olduğunu ve birçok Filistinlinin gerekli belgelere sahip olmadığını ifade etti. 1968’de Gazze ve Batı Şeria’daki toprak yerleşim prosedürlerinin büyük ölçüde dondurulmasının, mülkiyetin nesilden nesile aktarımını kanıtlamayı zorlaştırdığı kaydedildi.
İsrail merkezli yerleşim karşıtı Barış Şimdi grubu da kararın “tam ilhak” anlamına geldiğini savundu. Grup temsilcileri, eski dönemlere ait belgelerin talep edilmesinin Filistinliler açısından ciddi zorluklar doğurabileceğini dile getirdi.
Yüksek Mahkeme kararı ve Doğu Kudüs örneği
İsrail Yüksek Mahkemesi, Bimkom, Yesh Din, İsrail Sivil Haklar Derneği ve HaMoked tarafından yapılan başvuruyu reddetti. Mahkeme, sürecin uygulanmasına ilişkin değerlendirme için erken olduğu yönünde görüş bildirdi.
Benzer bir uygulama 2018’de Doğu Kudüs’te başlatılmıştı. Bimkom verilerine göre 2018–2024 döneminde Doğu Kudüs’te yapılan tapu kayıtlarının yüzde 1’i Filistinlilere ait olurken, geri kalan kısmı İsrail devleti veya İsrailli özel mülk sahipleri adına tescil edildi.
Uluslararası Adalet Divanı 2024 yılında yayımladığı danışma görüşünde, işgal altındaki Filistin topraklarında mülklere el konulması ve ilhakı amaçlayan uygulamaların hukuka aykırı olduğunu belirtmişti. Kararda, İsrail’in Doğu Kudüs, Batı Şeria ve Gazze’deki işgalinin uluslararası hukuka aykırı olduğu ve sona erdirilmesi gerektiği ifade edildi.
Arazi tescil sürecinin nasıl uygulanacağına ilişkin ayrıntıların önümüzdeki dönemde netleşmesi bekleniyor.
El Cezire


