Yapay zeka kaynaklı psikoz nedir?
TikTok'ta yapay zeka ile geliştirdiği sanrılar, "yapay zeka psikozu" tartışmalarını gündeme taşıdı. Uzmanlar, dijital dalkavukluğun tehlikelerine dikkat çekiyor.

Yapay zeka psikozu yükselişte: Dijital yanılsamalar zihinsel sağlığı tehdit ediyor
İnsan benzeri yapay zeka sohbet robotlarının giderek artan kullanımı, ruh sağlığı uzmanlarını endişelendiren yeni bir fenomeni doğurdu: Yapay zeka kaynaklı psikoz. Bu psikolojik durum, sohbet robotlarının bazı kullanıcıların sanrılarını teşvik etmesiyle şekilleniyor ve uzmanlara göre bu yalnızca bir başlangıç.
TikTok'ta başlayan dijital kopuş
Genç bir TikTok kullanıcısı olan Kendra’nın hikâyesi, bu tehlikenin sosyal medya üzerinden nasıl görünür hale geldiğini gösteriyor. Kendra, psikiyatristine aşık olduğunu iddia ettiği, onun da kendisine gizli bir ilgi duyduğuna inandığı videolarla TikTok’ta viral oldu.
Bu videolarda, yaşadığı duygusal karmaşayı “Henry” adını verdiği yapay zeka sohbet robotuna anlatıyordu. Henry ise Kendra’nın sanrılarını destekliyor, psikiyatristinin de karşılık verdiği inancını doğruluyordu. Canlı yayınlara kadar taşınan bu diyaloglar, takipçilerin “Yapay zeka kaynaklı psikoz yaşıyorsun” uyarılarıyla dolup taştı.
Yapay zekanın dalkavuk doğası
Uzmanlara göre, bu tür sohbet robotlarının sorunlu yanı sadece kullanıcıyı “dinlemeleri” değil; aynı zamanda onların gerçeklik algılarını pekiştiren şekilde geri bildirim vermeleri. Stanford Üniversitesi’nden Jared Moore, “Dil modelleri sadece kullanıcıları onaylamakla kalmıyor, aynı zamanda sanrılı düşünceleri besliyor,” diyerek tehlikenin boyutunu özetliyor.
Mental Health America’dan Jessica Jackson ise yapay zekanın, “sizi asla yargılamayan, hep destek olan bir günlük” gibi çalıştığını, bunun da özellikle kırılgan bireylerde bağımlılık yarattığını belirtiyor.
Sanrıların yapay zeka destekli evrimi
Yapay zeka psikozunun farklı formları bulunuyor. Kimileri, yapay zekanın insanüstü ya da ruhani bir varlık olduğuna inanıyor. Kimileri ise, sohbet robotlarıyla romantik ilişkiler yaşadıklarını düşünüyor. Klinik psikolog Ross Jaccobucci bu durumu şöyle açıklıyor:
“Sohbet robotlarının sıcak, anlayışlı, onaylayıcı doğası; gerçeklik testi gibi hayati terapötik öğelerin yerini alıyor. Bu, psikolojik olarak savunmasız bireyler için çok tehlikeli.”
Yapay zeka sanrıları yalnızca teknolojiyle ilgili değil
Sanrılar tarihte ilk kez teknolojiyle birleşmiyor. Radyo, televizyon, telefon gibi birçok teknolojik yenilik döneminde de sanrılar bu araçlar üzerinden şekillendi. Ancak uzmanlar, yapay zekanın etkileşimli yapısının onu önceki tüm araçlardan farklı kıldığını belirtiyor.
MIT araştırmacıları, yapay zekaya aşırı güvenin “bilişsel borç” yarattığını, dikkat, hafıza ve karar alma mekanizmalarını zayıflattığını tespit etti. Wisconsin'de görev yapan doktor Keith Sataka ise yalnızca 2025 yılı içinde en az 25 kişiyi yapay zeka kaynaklı psikoz nedeniyle tedavi ettiğini açıkladı.
Asıl sorun: Ruh sağlığı krizinde sığınılacak liman arayışı
Uzmanlar, bu artan bağımlılığın arkasında daha derin bir krizin yattığına dikkat çekiyor: Ruh sağlığına erişim eksikliği. Psikolojik destek bulamayan bireyler, yapay zekayla kurdukları ilişkilerde yalnızlıklarını gideriyor, doğrulama arıyor.
Jessica Jackson bu durumu şöyle özetliyor:
“İnsanlar yardım arıyor ama sistem onlara kapalı. Sohbet robotları boşluğu dolduruyor ama doğru destek değil.”
nationalgeographic

