Trump, Xi ve Putin aynı masada: Üçlü zirveden hangi mesajlar öne çıktı?
ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Perşembe günü gerçekleştirilen üçlü görüşmede ilk kez bir araya geldi.

İkinci Dünya Savaşı'nın galipleri ve küresel güçler olarak uluslararası barışın korunmasında ortak sorumluluk taşıdıklarını vurgulayan liderlerin görüşmesinden somut sonuçlardan çok diplomatik mesajlar çıktı.
Görüşmelerin ardından yayımlanan ortak barış bildirisinde, Rusya-Ukrayna Savaşı ve ABD'nin İran'la yaşadığı çatışmalara doğrudan yer verilmedi. Açıklamada Birleşmiş Milletler'de reform yapılması, petrol arzının artırılması ve nükleer risklerin azaltılması gibi başlıklarda ortak yaklaşım vurgulandı. Ancak üzerinde uzlaşılan BM reformlarının kapsamına ilişkin ayrıntılar paylaşılmadı.
Üç ülkenin, devlet yetkililerinin yargı dokunulmazlığına sahip olması gerektiği konusunda da ortak tutum sergilediği, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin yetkilerine yönelik eleştirilerini dile getirdiği aktarıldı.
Xi Jinping ev sahibi olarak diplomatik sahneye çıktı
Zirveye ev sahipliği yapan Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, görüşmeleri ülkesinin uluslararası diplomatik konumunu güçlendirmek için önemli bir fırsat olarak değerlendirdi.
Çin'in resmi haber ajansı Xinhua'ya göre Xi, Trump ve Putin ile yapılan görüşmeleri olumlu ve verimli olarak nitelendirdi. Üç liderin dünya barışının korunması konusunda ortak görüşlere sahip olduğunu belirtti.
Xi, ülkelerin birbirlerinin meşru güvenlik kaygılarını dikkate alması ve anlaşmazlıkların diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini vurguladı.
Çin liderinin, "Diyalog durmadığı ve kapılar açık kaldığı sürece barış için umut vardır" sözleri de zirvenin öne çıkan mesajları arasında yer aldı.
Öte yandan Çin'in Tayvan üzerindeki egemenlik iddiaları ve adayı yeniden kontrol altına alma konusundaki yaklaşımı, ortak bildiride ele alınmadı.
Trump: Gerçekten tarih yazıyoruz
ABD Başkanı Donald Trump, üçlü buluşmayı tarihi olarak nitelendirdi. Xi Jinping ve Vladimir Putin ile aynı masada bulunmanın önemine dikkat çeken Trump, görüşmelerin küresel sorunların çözümü için yeni bir diyalog süreci başlatabileceğini söyledi.
Trump, Putin ile gerçekleştirdiği ikili görüşmede, "Bundan birçok harika şey ortaya çıkabilir ya da en azından başlayabilir" ifadelerini kullandı.
ABD yönetiminin başlangıçta zirveye ilişkin beklentileri sınırlı tutmasına rağmen Trump, görüşmeyi önemli bir başlangıç olarak değerlendirdi.
İran ve Ukrayna konularının gündeme geldiğini belirten Trump, özellikle Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve İran'ın nükleer silah edinmesinin engellenmesi konusunda Xi Jinping ile ortak görüşte olduklarını ifade etti. Ancak Çin veya Rusya'nın İran konusunda somut bir taahhütte bulunduğuna ilişkin açıklama yapılmadı.
Trump ayrıca, Berlin'de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Avrupalı liderlerin katıldığı toplantıya telefonla bağlanarak Xi ve Putin ile Ukrayna'daki savaşın sona erdirilmesi konusunu görüştüğünü aktardı.
Putin için uluslararası arenada önemli fırsat
Üçlü zirve, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin açısından da diplomatik görünürlük bakımından önem taşıdı. Putin'in Trump ve Xi ile aynı platformda yer alması, Moskova'nın küresel güçler arasındaki konumunu vurgulama fırsatı sundu.
Putin, görüşmenin açılışında Rusya, Çin ve ABD'nin yalnızca İkinci Dünya Savaşı'ndaki ortak zaferleriyle değil, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına yönelik sorumluluklarıyla da birleştiğini söyledi.
Birleşmiş Milletler'in kurucu ülkeleri arasında yer alan üç devletin uluslararası hukuk sistemini koruma ve güçlendirme sorumluluğu bulunduğunu belirten Putin, Ukrayna'daki çatışmanın da bölgesel sorunların çözümüne ilişkin ortak çıkarlar kapsamında değerlendirilebileceğini ifade etti.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise Ukrayna'daki savaşın ikili görüşmelerde gündeme geldiğini ancak üçlü toplantının ana konusu olmadığını bildirdi.
Uluslararası Ceza Mahkemesi konusunda ortak yaklaşım
Zirvede dikkat çeken başlıklardan biri de Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne yönelik tutum oldu.
Putin hakkında Ukrayna'da işlendiği iddia edilen savaş suçları nedeniyle tutuklama kararı bulunurken, ABD de eski İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında verilen tutuklama kararına karşı çıkıyor.
Üç ülkenin yetkililerin yargı dokunulmazlığına ilişkin yaklaşımı ve Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin yetkilerine yönelik eleştirileri, görüşmelerin dikkat çeken diplomatik başlıkları arasında yer aldı.
Zirve öncesinde nükleer güç mesajları
Putin'in zirve öncesinde gerçekleştirdiği temaslar ve Rusya'nın askeri faaliyetleri de uluslararası kamuoyunun dikkatini çekti.
Rusya'nın Vietnam'a nükleer kapasiteye sahip Tu-95 bombardıman uçakları gönderdiği, Putin'in Çin ziyaretinde ise Rus nükleer kuvvetlerine ait kodların bulunduğu belirtilen evrak çantasının görüntülendiği aktarıldı.
Putin'in Xi Jinping'e yönelik sıcak ifadeleri ve Trump ile gerçekleştirdiği samimi selamlaşma da zirvenin sembolik görüntüleri arasında yer aldı.
Görüşmenin ardından Kremlin tarafından yayımlanan görüntülerde Xi Jinping'in Putin'e aracına kadar eşlik ettiği ve iki liderin vedalaşırken el sıkıştığı görüldü.
Putin'in Xi'ye, "Sanırım kimse işlerin bu kadar iyi gideceğini beklemiyordu" dediği aktarıldı.
Üç liderin buluşması, küresel güçler arasında diyalog ve iş birliği mesajları açısından dikkat çekerken, Ukrayna ve İran başta olmak üzere uluslararası krizlerin çözümüne yönelik somut bir uzlaşma ortaya koymadı.
Ap News


